printlogo


ساختارِ منطقیِ ‌خُرده‌مسأله‌های معطوف به آسیب های اجتماعی در رویکرد اسلامی/ بخش دوم
نگرانی هایی درباره طلاق حاشیه نشینی و مفاسد اخلاقی
دکتر مهدی جمشیدی

به صحنه آوردن ظرفیت معرفتی و علمیِ انقلاب در حوزه‌ی مواجهه‌ی اسلامی با آسیب‌های اجتماعی متوقف بر تهیه‌ی طرحی است که در آن، موضوع آسیب‌های اجتماعی به «قطعات» و «عناصر» تشکیل دهنده‌اش تجزیه شود و آن‌گاه یک «نظام معرفتی» و «ساختار منطقی» تعریف شود و این قطعات و عناصر، در جای مناسب خود نشانده شوند. در این حال، «نقشه»‌ای در اختیار خواهیم داشت که نمایانگر «قالب» و «هندسه»ای جامع و سازمان‌یافته‌ از مسأله‌های متنوّع و پراکنده است. پس از این، درباره‌ی چگونگی انجام کارها و تقسیم وظایف، تصمیم‌گیری می‌شود. طرحی که پیش روی شماست، در پی آن است که «منظومه و ساختار مسأله‌های  ناظر به اسلام و آسیب‌های اجتماعی» ترسیم نماید. بنابراین، دو ملاحظه‌ی مهم و کلیدی بر این طرح سایه‌گستر است؛ نخست این‌که باید به مسأله‌های متعدّد را احصاء و به طریقی منطقی و بین‌الاذهانی آنها را به یکدیگر متصل و در نهایت، «اسکلت‌بندی» و «ساختاربندی» کند، و دیگر این‌که از «منظر اسلامی» به موضوع آسیب‌های اجتماعی نگریسته شود و حساسیّت‌ها و جهت‌گیری‌های اسلامی، مبنا و اصل قلمداد شود. در شماره قبل  مباحث نظری  مربوط به  روایتی ساختاریافته‌ از مسأله‌های معطوف به «اسلام و آسیب‌های اجتماعی» بیان شد.

بخش دوم: مباحث تجربی
پس از فراهم شدن مبادیِ نظریِ اسلامی، باید از «سطح نظری» به «سطح تجربی» پا نهاد و به شناسایی و زدودن آسیب‌های اجتماعی پرداخت. در واقع، این مسأله در «خلاء» شکل نگرفته و «گسسته از واقعیت‌های جهان اجتماعی ما» نیست، بلکه برخاسته از آن است. میان «دغدغه‌های نظریِ محض» و «دغدغه‌های ناظر به زندگی عینی»، تفاوت وجود دارد و چنین نیست که این دو، اهمیت و وزن یکسان داشته باشند. در اینجا نیز مشاهده‌ی «تشدید ابتلاء به آسیب‌های اجتماعی»، ما را بر آن داشت که در این باره، چاره‌اندیشی کنیم و راه‌های علاج و درمان را بیابیم. بنابراین، چنانچه این پژوهش به سطح تجربی نپردازد و در سطح نظری، متوقف بماند، نتیجه‌‌ای بر آن مترتّب نخواهد شد. در طی جلساتی که تاکنون در محضر رهبر معظم انقلاب درباره‌ی آسیب‌های اجتماعی برگزار گردیده و پس از مطالعه‌ی گزارش‌های مشروح و گوناگون و گفتگوهای مفصل، ایشان پنج نوع از آسیب‌های اجتماعی را در مقایسه با سایر آسیب‌ها، دارای اولویت تشخیص داده‌اند، که عبارتند از: طلاق، مفاسد اخلاقی، حاشیه‌نشینی، اعتیاد به مواد مخدر، مناطق بحران‌خیز .

فصل یکم: واکاویِ کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
 انقلاب اسلامی و تحوّل در ارزش‌های جهان فرهنگیِ ما
  وضع کنونیِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
  زمینه‌ها و عوامل کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
3-1- زمینه‌های کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
3-2- عوامل کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
3-2-1- دلایل کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما
3-2-2-  علل کم‌شتابیِ رشدِ ارزش‌ها در جهان فرهنگیِ ما

فصل دوم: مفاسد اخلاقی
از تعبیر «مفاسد اخلاقی»، دو برداشت عام و خاص می‌توان داشت. در برداشت عام، اصطلاح اخلاقی به معنای تمام آسیب‌هایی است که به «خصلت‌ها» و «خوی‌ها» و «خُلقیّات» مربوط است و در «اخلاقیّات اسلام» نیز به آنها اشاره شده است، اما این با قید که فقط آن دسته از آسیب‌های اخلاقی که «بُعد اجتماعی» دارند، انتخاب می‌شوند. اما در برداشت خاص، قلمرو محدودتری در نظر گرفته می‌شود و به «مفاسد جنسی»، مفاسد اخلاقی گفته می‌شود، چنان‌که در ادبیات جاری و کنونی، تعبیر مفاسد اخلاقی، چنین استعمالی دارد. مفاسد اخلاقی در معنای عام، مصادیق فراوانی دارد، اما در معنای خاص، مصادیق آن عبارت است از زنا(روسپیگری)، لواط و مساحقه(همجنس‌بازی)، ازدواج سفید(هم‌خانگی)، دوستی آزاد(ولنگاری و بی‌بندوباری در رابطه با نامَحرم)، تبرّج(بدحجابی و بی‌حجابی)، بی‌حیایی(بی‌شرمی)، هرزه‌نگاهی(چشم‌چرانی)، هرزه‌نگاری و هرزه‌نمایی(پورنوگرافی).
   توصیف وضعِ موجودِ مفاسد اخلاقی
 توصیف وضعِ مطلوب
 ریشه‌های شکل‌گیریِ مفاسد اخلاقی
3-1- دلایل شکل‌گیریِ مفاسد اخلاقی
3-2- علل شکل‌گیریِ مفاسد اخلاقی
 مسیرِ آتیِ وضعِ موجود (در صورت تداوم)
 کژکارکردها و تأثیراتِ مفاسد اخلاقی
 راهکارها و چاره‌های کاهشِ مفاسد اخلاقی
6-1- راهکارها و چاره‌های پیشگیری
6-2- راهکارها و چاره‌های علاج
6-2-1- راهکارها و چاره‌های عاملیّتی(خُرد)/ ساختاری(کلان)
6-2-2- راهکارها و چاره‌های سطح حاکمیّتی(دولت)/ سطح اجتماعی(فرد، خانواده، گروه، نخبگان)
6-2-3- راهکارها و چاره‌های کوتاه‌مدّت/ بلندمدّت
6-2-4- راهکارها و چاره‌های سلبی(نفیی)/ ایجابی(اثباتی)
6-2-5- راهکارها و چاره‌های مادّی و معیشتی/ فرهنگی و معرفتی

فصل سوم: طلاق
 توصیف وضعِ موجودِ طلاق
 توصیف وضعِ مطلوب
 ریشه‌های شکل‌گیریِ طلاق
3-1- دلایل شکل‌گیریِ طلاق
3-2- علل شکل‌گیریِ طلاق
مسیرِ آتیِ وضعِ موجود (در صورت تداوم)
 کژکارکردها و تأثیراتِ طلاق
 راهکارها و چاره‌های کاهشِ طلاق
6-1- راهکارها و چاره‌های پیشگیری
6-2- راهکارها و چاره‌های علاج
6-2-1- راهکارها و چاره‌های عاملیّتی(خُرد)/ ساختاری(کلان)
6-2-2- راهکارها و چاره‌های سطح حاکمیّتی(دولت)/ سطح اجتماعی(فرد، خانواده، گروه، نخبگان)
6-2-3- راهکارها و چاره‌های کوتاه‌مدّت/ بلندمدّت
6-2-4- راهکارها و چاره‌های سلبی(نفیی)/ ایجابی(اثباتی)
6-2-5- راهکارها و چاره‌های مادّی و معیشتی/ فرهنگی و معرفتی

فصل چهارم: مناطقِ بحرانی
توصیف وضعِ موجودِ مناطقِ بحرانی
 توصیف وضعِ مطلوب
 ریشه‌های شکل‌گیریِ مناطقِ بحرانی
3-1- دلایل شکل‌گیریِ  مناطقِ بحرانی
3-2- علل شکل‌گیریِ مناطقِ بحرانی
 مسیرِ آتیِ وضعِ موجود (در صورت تداوم)
 کژکارکردها و تأثیراتِ مناطقِ بحرانی
 راهکارها و چاره‌های کاهشِ مناطقِ بحرانی
6-1- راهکارها و چاره‌های پیشگیری
6-2- راهکارها و چاره‌های علاج
6-2-1- راهکارها و چاره‌های عاملیّتی(خُرد)/ ساختاری(کلان)
6-2-2- راهکارها و چاره‌های سطح حاکمیّتی(دولت)/ سطح اجتماعی(فرد، خانواده، گروه، نخبگان)
6-2-3- راهکارها و چاره‌های کوتاه‌مدّت/ بلندمدّت
6-2-4- راهکارها و چاره‌های سلبی(نفیی)/ ایجابی(اثباتی)
6-2-5- راهکارها و چاره‌های مادّی و معیشتی/ فرهنگی و معرفتی

فصل پنجم: حاشیه‌نشینی
 توصیف وضعِ موجودِ حاشیه‌نشینی
توصیف وضعِ مطلوب
 ریشه‌های شکل‌گیریِ حاشیه‌نشینی
3-1- دلایل شکل‌گیریِ حاشیه‌نشینی
3-2- علل شکل‌گیریِ حاشیه‌نشینی
  مسیرِ آتیِ وضعِ موجود (در صورت تداوم)
 کژکارکردها و تأثیراتِ حاشیه‌نشینی
 راهکارها و چاره‌های کاهشِ حاشیه‌نشینی
6-1- راهکارها و چاره‌های پیشگیری
6-2- راهکارها و چاره‌های علاج
6-2-1- راهکارها و چاره‌های عاملیّتی(خُرد)/ ساختاری(کلان)
6-2-2- راهکارها و چاره‌های سطح حاکمیّتی(دولت)/ سطح اجتماعی(فرد، خانواده، گروه، نخبگان)
6-2-3- راهکارها و چاره‌های کوتاه‌مدّت/ بلندمدّت
6-2-4- راهکارها و چاره‌های سلبی(نفیی)/ ایجابی(اثباتی)
6-2-5- راهکارها و چاره‌های مادّی و معیشتی/ فرهنگی و معرفتی

فصل ششم: اعتیاد به مواد مخدّر
 توصیف وضعِ موجودِ اعتیاد به مواد مخدّر
توصیف وضعِ مطلوب
ریشه‌های شکل‌گیریِ اعتیاد به مواد مخدّر
3-1- دلایل شکل‌گیریِ اعتیاد به مواد مخدّر
3-2- علل شکل‌گیریِ اعتیاد به مواد مخدّر
 مسیرِ آتیِ وضعِ موجود (در صورت تداوم)
 کژکارکردها و تأثیراتِ اعتیاد به مواد مخدّر
 راهکارها و چاره‌های کاهشِ اعتیاد به مواد مخدّر
6-1- راهکارها و چاره‌های پیشگیری
6-2- راهکارها و چاره‌های علاج
6-2-1- راهکارها و چاره‌های عاملیّتی(خُرد)/ ساختاری(کلان)
6-2-2- راهکارها و چاره‌های سطح حاکمیّتی(دولت)/ سطح اجتماعی(فرد، خانواده، گروه، نخبگان)
6-2-3- راهکارها و چاره‌های کوتاه‌مدّت/ بلندمدّت
6-2-4- راهکارها و چاره‌های سلبی(نفیی)/ ایجابی(اثباتی)
6-2-5- راهکارها و چاره‌های مادّی و معیشتی/ فرهنگی و معرفتی


ادامه دارد


Page Generated in 0/0048 sec